aubades

Pianist en componist Jean-Michel Blais ging vol voor een muzikale carrière toen hij het conservatorium van Trois-Rivières in Quebec bezocht. Toch verliet hij de school, omdat hij zich er te veel beperkt voelde in zijn creativiteit. Hij trok de wijde wereld in en ging aan de slag als maatschappelijk werker en leraar, maar verloor zijn interesse in het spelen niet, net zomin als zijn talent. Dit bleek wel toen hij bij terugkeer in Canada zijn debuutalbum II (2016) schreef, gevuld met improvisaties op de piano. Het album belandde hoog in de jaarlijstjes, waaronder die van het invloedrijke Amerikaanse tijdschrift Time.
Zijn derde soloalbum aubades (een aubade is een muzikale ochtendhulde) heeft een compleet andere achtergrond. “Er was een lockdown, ik zat midden in een scheiding en zat alleen thuis na tweeënhalf jaar op tour te zijn geweest”, vertelt Blais aan Apple Music. Hij begon met hardlopen in de vroege ochtend en leerde Russisch en orkestreren. Het resultaat daarvan is “uiteindelijk een collectie van essays”, zegt hij. “Wat vooral naar voren komt in al deze composities is de notie van licht, lente en kracht. Het is een vorm van therapie die ik heb geschreven voor mezelf, een manier om niet toe te geven aan eenzaamheid.” Hier bespreekt hij alle composities op het album.
murmures “Dit is een oud, heel minimalistisch stuk, dat een beetje doet denken aan Philip Glass. Het roept een gevoel op van ontnuchtering: het begin van de dag, maar tegelijk een verandering. Het is nog steeds ochtend, maar een andere ochtend. Elk instrument introduceert zichzelf, ze komen hallo zeggen, en het stuk bouwt zich langzaam op. We hadden een microfoon bij elke muzikant gezet zodat je de geluiden die ze maken goed kan horen, ook hun ademhaling en zo. Want achter elk instrument zit een mens. De fluit is niet alleen maar een fluit, het is Myriam! 'murmures' is mijn manier om alle individuen van het ensemble te introduceren.”
passepied “Dit komt duidelijk van 'Passepied' van Debussy. Ik vind het geweldig hoe hij die oude baroktraditie nieuw leven heeft ingeblazen. Het is een beetje wat we doen in de neoklassieke muziek: oudere concepten bewerken tot een modernere stijl. Het leek me gedurfd om te beginnen met een stuk zonder piano, zodat de luisteraar zich af gaat vragen: maar waar is Jean-Michel? En dat is wie Jean-Michel nu is, niet alleen een muzikant die improviseert op zijn piano, maar iemand die ook voor andere instrumenten componeert.”
nina “Ik zat in een huisje met vrienden en er was een klein meisje, Nina. Ik speelde piano, maar ik kon niet te hard spelen en dat inspireerde me om iets delicaats te schrijven. In dit geval is deze aubade niet alleen maar een compositie om 's ochtends vroeg te spelen, het is muziek die de morgen des levens verwelkomt. De titel is in kleine letters, net als de andere titels, omdat we allemaal op hetzelfde niveau zitten. Hier is de hobo bijvoorbeeld net zo belangrijk als de contrabas. Dat levert een bepaalde zachtmoedigheid op en neemt elke barrière weg.”
flâneur “Het is een beetje een knipoog naar Chilly Gonzales, met een pop- en zelfs jazzsound, wat niet mijn gewoonte is. In tegenstelling tot 'passepied', wat waarschijnlijk het meest klassieke stuk is, is dit werk ontspannen en nonchalant, bijna sensueel. Het is de 'flâneur', zoals Baudelaire hem zou hebben beschreven, zwervend door de straten van zijn stad tijdens de pandemie om bijzondere dingen te ontdekken.”
ouessant “Tijdens mijn laatste tour kreeg ik de kans een residentie te doen met Yann Tiersen, die in Ouessant woont, het meest westelijk gelegen eiland van Frankrijk. Ik was onder de indruk van de schoonheid van het landschap, de rotsachtige kapen, torenhoge golven, de kracht van de natuur, of liever gezegd, de hulpeloosheid van de mens. In het stuk zitten een paar hints naar de titelsong van The Office, waar ik op dat moment naar keek. In gedachten loop ik in Ouessant, mijn hart is in de Andes en mijn wortels zitten verankerd in de traditionele muziek van Quebec, die door mijn aderen stroomt.”
if you build it, they will come “Er zit een dubbele verwijzing in. Eerst naar de film Field of Dreams met Kevin Costner, en vervolgens naar wat God tegen Noah zou hebben gezegd toen hij zich afvroeg hoe hij alle dieren in de ark zou krijgen: ‘Als je het bouwt, zullen ze komen.’ Voor mij betekent het dat we niet moeten wachten, dat we het heft in eigen hand moeten nemen en onze ark moeten bouwen. In dit geval is dat het album. Ik componeerde de stukken, dat trok muzikanten aan en zo ontstond een geheel. Dat is in feite de hele filosofie achter dit project.”
amour “Het is een wals, de dans die een bal of trouwfeest opent. De piano danst eerst met de strijkers, daarna komen er een paar houtblazers bij en vervolgens verwelkomen we samen de koperblazers. Er is continu een verlangen om anderen bij de dans te betrekken. Volgens mij is er geen grotere blijk van liefde dan dat onthaal, die integratie.”
yanni “We hadden een van Yanni's cd's thuis toen ik klein was, dankzij hem heb ik orkestrale muziek ontdekt. Hij componeert vaak in 7/8-maat en ik heb dat hier ter ere van hem overgenomen. Het is enigszins kitsch, groots als de Egyptische piramides, maar tegelijkertijd kwetsbaar.”
absinthe “Een aubade hoeft niet altijd aan het begin van de dag te zijn, het kan ook aan het einde van een hele lange dag, na een avond die tot de zonsopkomst duurt. We hebben hier wat Felix Mendelssohn, maar ook wat Joe Hisaishi en zelfs Chopin, en het is lichtvoetig, zoals Barbara. Het is zo'n soort mix, iets wat eigenlijk niet te omschrijven is.”
carrousel “Ik denk hier aan Satie, een voorloper van het type neoklassieke muziek waar mensen vandaag de dag naar luisteren. Net zoals op ‘absinthe’ is er een sfeer die ons meeneemt naar het Parijs van de vroege 20e eeuw. In het eerste stuk van het album is iedereen er, maar langzamerhand verdwijnt de ene na de andere muzikant. Hier zijn de piano en strijkinstrumenten overgebleven en die spelen samen een melodie, die uitmondt in een enorm treffen in B-majeur. Het drukt tegelijkertijd naïviteit, eenvoud en schoonheid uit.”
doux “‘doux’ is de initiële doorbraak, die nog het meest lijkt op de 'oude' Jean-Michel: melancholisch en alleen achter zijn piano. Er zijn houtblazers, maar het blijft heel luchtig. Het stuk herinnert aan de breuk, die alles in gang heeft gezet. Je denkt bij jezelf: altijd maar vrolijk doen en mooi weer spelen is leuk en aardig, maar zo nu en dan springen de tranen in je ogen en besef je dat er misschien een kleine wond onder het oppervlak zit. Een onderliggend verdriet, dat je niettemin optimistisch benadert, met de wil er iets positiefs van te maken.”